Waarom is het mededingingsrecht belangrijk in de distributiecontext?
Artikel 101(1) van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie verbiedt concurrentiebeperkende overeenkomsten of onderling afgestemde feitelijke gedragingen. Overeenkomsten die artikel 101(1) schenden zijn nietig en kunnen uw bedrijf blootstellen aan boetes en/of schadevergoedingen voor nationale rechtbanken en/of mededingingsautoriteiten. Dit is met name belangrijk in de context van distributieovereenkomsten waarbij private partijen (d.w.z. de klanten en concurrenten van uw bedrijf) vaak het meest geneigd zijn om naar de rechter te stappen of klachten in te dienen bij mededingingsautoriteiten. Deze notitie maakt deel uit van een blogreeks waarin we proberen een leidraad te bieden voor de meest relevante onderwerpen van het EU-mededingingsrecht voor distributieovereenkomsten. In deze zesde blog bespreken weexclusieve distributie.
Wat is alleenverkoop?
Een alleenverkoopsysteem wordt in de verticale groepsvrijstellingsverordening gedefinieerd als:
"een distributiesysteem waarbij de leverancier een gebied of klantenkring exclusief aan zichzelf of aan maximaal vijf afnemers toewijst en aan al zijn andere afnemers beperkingen oplegt met betrekking tot de actieve verkoop in het exclusieve gebied of aan de exclusieve klantenkring."
Beoordeling in het kader van de GVTO
Alleenverkoopovereenkomsten kunnen in aanmerking komen voor de vrijstelling uit hoofde van de GVTO, mits het marktaandeel van de leverancier en de afnemer niet meer dan 30% bedraagt, de overeenkomst geen hardcore beperkingen bevat en het aantal aangestelde distributeurs per exclusief gebied of klantenkring niet meer dan vijf bedraagt. Een alleenverkoopovereenkomst kan nog steeds onder de veilige haven van de GV vallen wanneer zij gecombineerd wordt met andere verticale beperkingen die niet tot de hardcore beperkingen behoren, zoals een niet-concurrentiebeding van ten hoogste vijf jaar, afnamequotering of exclusieve afname.
Actieve verkoop vs. passieve verkoop
In de context van exclusieve distributiestelsels en de vrijstelling waarin de GVTO voorziet, is het onderscheid tussen actieve en passieve verkoopbeperkingen zeer belangrijk. De leverancier mag de actieve verkoop door de alleenverkoper en zijn directe klanten beperken tot een gebied of een groep klanten die de leverancier voor zichzelf heeft gereserveerd of die hij op basis van exclusiviteit aan maximaal vijf andere alleenverkopers heeft toegewezen. Passieve verkoopbeperkingen daarentegen zijn een hardcore beperking onder het EU-mededingingsrecht en mogen niet worden opgelegd aan de aangewezen exclusieve distributeur(s).
Onder actieve verkoop wordt verkoop verstaan die voortvloeit uit het actief benaderen van klanten door middel van bezoeken, brieven, e-mails, oproepen of andere middelen van directe communicatie, terwijl passieve verkoop verkoop verkoop is die plaatsvindt als reactie op ongevraagde bestellingen. Het onderscheid tussen actieve en passieve verkopen is met name relevant in de context van e-commerce. In de Verticale Richtsnoeren erkent de Europese Commissie dat de exploitatie van een online winkel effecten kan hebben die verder reiken dan het fysieke handelsgebied van de verkoper, onder andere door online aankopen mogelijk te maken door klanten die zich in andere gebieden of klantgroepen bevinden. Dergelijke aankopen zijn echter passieve verkopen, op voorwaarde dat de verkoper zich niet actief richt op de specifieke klant of het specifieke gebied of de specifieke klantengroep waartoe de klant behoort.
Online-advertenties daarentegen, die specifiek gericht zijn op bepaalde klanten, worden beschouwd als actieve verkopen. De verticale richtsnoeren verduidelijken verder dat het aanbieden van een taaloptie in een onlinewinkel die verschilt van de talen die gewoonlijk worden gebruikt in het gebied waar de verkoper is gevestigd, over het algemeen neerkomt op actieve verkoop. Dit geldt echter niet voor het aanbieden van een Engelse taaloptie in een online winkel. Aangezien Engels in de hele Unie algemeen begrepen en gebruikt wordt, wordt het aanbieden van een Engelstalige optie in een onlinewinkel normaal gezien beschouwd als passieve verkoop. Op soortgelijke wijze is het aanbieden van een webwinkel met een generieke, niet-landgebonden domeinnaam (d.w.z. .com) een vorm van passieve verkoop, terwijl het opzetten van een webwinkel met een topleveldomein dat overeenkomt met een ander gebied dan dat waarin de verkoper is gevestigd, wordt beschouwd als een actieve verkoopstrategie gericht op klanten in dat specifieke gebied.
Opmerkelijk voor bedrijven die regelmatig deelnemen aan aanbestedingen is dat de Europese Commissie uitnodigingen tot inschrijving beschouwt als een vorm van ongevraagde verzoeken van klanten gericht aan meerdere potentiële verkopers. Daarom wordt het indienen van een bod in reactie op een uitnodiging tot inschrijving beschouwd als een vorm van passieve verkoop.
Sleutelregels alleenverkoop
- Bij een alleenverkoopregeling wijst de leverancier een gebied of een groep klanten exclusief toe aan één afnemer of een beperkt aantal afnemers (maximaal 5), terwijl hij al zijn andere afnemers binnen de EU verbiedt actief in het exclusieve gebied of aan de exclusieve klantengroep te verkopen.
- Alleenverkoopovereenkomsten kunnen in aanmerking komen voor de groepsvrijstelling op voorwaarde dat
- - het marktaandeel van de leverancier en de afnemer niet meer dan 30% bedraagt
- - de overeenkomst geen hard-core beperkingen bevat
- het aantal erkende distributeurs per exclusief gebied of klantenkring niet meer dan vijf bedraagt.
- Alleenverkoop kan worden gecombineerd met andere verticale beperkingen die niet tot de hardcore beperkingen behoren, zoals een niet-concurrentiebeding van maximaal vijf jaar, afnamequotering of exclusieve afname.
Als je vragen hebt over de inhoud van deze notitie, neem dan contact op met Minos van Joolingen, Martijn Jongmans of Sophia Wittkämper van Banning's Competition & Regulatory Team, telefoonnummer +31 73 692 77 52.
Veelgestelde vragen
Mag ik als exclusieve distributeur voor leverancier Z in gebied X producten van het merk Z verkopen en leveren aan een klant in gebied Y?
Het antwoord op deze vraag hangt af van de situatie. Als de verkoop aan de klant in gebied Y het gevolg is van een ongevraagd verzoek van die klant, wordt dit beschouwd als een passieve verkooptransactie die Z niet mag verbieden. Als de verkooptransactie echter het resultaat is van het actief benaderen van die specifieke klant, bijvoorbeeld door bezoeken, brieven, e-mails, oproepen of andere directe communicatiemiddelen, dan handelt u in strijd met de actieve verkoopbeperking in de exclusieve distributieovereenkomst.
Mag ik als leverancier mijn exclusieve distributeurs verplichten om de verkoopbeperking die voor hen geldt verder "in de keten" door te geven?
Ja, om investeringsprikkels te beschermen is een dergelijke doorgifte krachtens de VBER vrijgesteld ten opzichte van de directe klanten van de distributeur.
