U bent opdrachtgever en laat een nieuwe, strak afgewerkte woning bouwen. De zorgvuldig uitgekozen gevelplaten mogen niet worden ontsierd door zichtbare schroeven. Daarom kiest u voor verlijming in plaats van schroefbevestiging.
Kort na oplevering beginnen de gevelplaten echter los te komen. De aannemer verlijmt de platen opnieuw, maar ook daarna blijven zij loslaten. U verlangt herstel van dit gebrek. De aannemer stelt zich op het standpunt dat u zelf heeft gekozen voor zowel de gevelplaten als de bevestigingswijze en dat hij daarom niet aansprakelijk is. Hij biedt – onverplicht – aan de platen alsnog vast te schroeven. Dat voorstel wijst u af, omdat u expliciet heeft gekozen voor een “blinde” bevestiging. U stelt de aannemer aansprakelijk.
Wie draagt in dat geval de verantwoordelijkheid? Deze vraag stond centraal in een recente procedure bij de Raad van Arbitrage.
Wat zijn de spelregels?
In beginsel is een opdrachtgever aansprakelijk voor schade door fouten in het ontwerp en is een aannemer aansprakelijk voor schade door uitvoeringsfouten. Iedere partij draagt dus in principe de verantwoordelijkheid voor fouten in het werk dat onder haar verantwoordelijkheid valt.
Dit kan anders liggen wanneer de opdrachtgever specifieke ontwerpkeuzes maakt of een bepaald materiaal of bevestigingssysteem voorschrijft. In dat geval kan de aannemer in beginsel niet aansprakelijk worden gehouden voor de gevolgen van die keuze, tenzij hij zijn waarschuwingsplicht heeft geschonden.
Het geschil
Vast stond dat de opdrachtgever bij het ontwerp had gekozen voor een specifieke kleur, soort en type gevelplaat. Die keuze was dus afkomstig van de opdrachtgever.
In de ontwerpstukken was echter géén bevestigingswijze voorgeschreven. Er stond niet vermeld dat de gevelplaten moesten worden verlijmd. Wel is gebleken dat de aannemer aan de opdrachtgever had gevraagd of de platen moesten worden verlijmd of geschroefd. De opdrachtgever antwoordde per e-mail dat verlijming de voorkeur had en dus is er gekozen voor een “blinde” bevestigingswijze.
Op het eerste gezicht lijkt het dan logisch om te concluderen dat ook deze keuze van de opdrachtgever afkomstig is, zodat de aannemer niet aansprakelijk zou zijn.
De arbiter oordeelde echter anders. Volgens de arbiter was de keuze voor verlijming niet daadwerkelijk afkomstig van de opdrachtgever. Het initiatief voor deze keuze lag bij de aannemer, die de vraag had voorgelegd. De bevestigingswijze was bovendien slechts terloops besproken en niet expliciet als ontwerpverantwoordelijkheid bij de opdrachtgever neergelegd.
Omdat de bevestigingswijze niet als een zelfstandige ontwerpkeuze van de opdrachtgever kon worden aangemerkt, bleef de aannemer verantwoordelijk. Hij werd veroordeeld tot herstel. Wel speelde mee dat na realisatie door lijmfabrikanten was aangegeven dat deze wijze van verlijmen risicovol was en niet meer gebruikt werd. Nu de ontwerpstukken geen specifieke bevestigingsmethode voorschreven, moest de opdrachtgever uiteindelijk accepteren dat een andere, deugdelijke bevestigingswijze werd toegepast. Dat betekende in dit geval alsnog een geschroefde gevel, waarbij de schroeven in kleur moesten worden afgewerkt.
Conclusie
Deze uitspraak laat zien hoe gedetailleerd kan worden geprocedeerd over ogenschijnlijk eenvoudige communicatie, zoals e-mailcorrespondentie. Waar de aannemer meende dat sprake was van een keuze van de opdrachtgever, ging de opdrachtgever uit van een deugdelijk eindresultaat. De precieze formulering en context van e-mails bleken doorslaggevend.
Voor zowel opdrachtgevers als aannemers geldt daarom: leg keuzes zorgvuldig vast en wees duidelijk over wie waarvoor verantwoordelijk is. Een korte e-mail kan verstrekkende juridische gevolgen hebben. Heldere afspraken vooraf kunnen langdurige discussies over aansprakelijkheid voorkomen.
Heeft u vragen naar aanleiding van deze blog, neemt u dan gerust vrijblijvend contact op met Niels Lubach of andere leden van de sectie Vastgoed, Bouw & Omgeving.
