Zicht op toezicht: toezichthouders in Nederland

dinsdag, 26 januari 2016

Op 18 januari 2016 presenteerde de Autoriteit Consument en Markt (‘ACM’) zes thema’s die de komende twee jaar bijzondere belangstelling van de ACM kunnen genieten. Het gaat om de volgende thema’s:

  • Gezonde samenwerking in de zorg
  • Energiemarkt in transitie
  • De online consument
  • Havens en transport
  • Duidelijke tarieven en voorwaarden
  • Overheid & markt

Belangstelling van ACM kan verschillende dingen betekenen en leidt niet direct tot boetes maar ondernemingen die actief zijn in de hierboven genoemde branches en thema’s moeten beducht zijn op een eventuele komst van de ACM. ACM kan op verschillende manieren onderzoek doen. Eén van de onderzoeksinstrumenten is het (onaangekondigde) bedrijfsbezoek, ook wel ‘dawn raid’ genoemd. In december 2015 heeft ACM op haar website nog eens uitvoerig aandacht besteed aan deze manier van onderzoek doen. Ondernemingen doen er goed aan zich hier op voor te bereiden want de impact van zo’n bezoek kan groot zijn

Naast de ACM kunnen ook andere toezichthouders onderzoek doen (al dan niet in samenwerking met elkaar). De meeste toezichthouders hebben samenwerkingsprotocollen waarin afspraken worden gemaakt welke toezichthouder het beste is aangewezen om een onderzoek te verrichten. Een voorbeeld daarvan is het samenwerkingsprotocol tussen ACM en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en tussen ACM en AFM. Ook worden tussen toezichthouders onderling afspraken gemaakt over het uitwisselen van informatie. Vaak beschikken deze toezichthouders over vergelijkbare (bestuursrechtelijke) bevoegdheden. Sommige toezichthouders hebben echter andere of verdergaande (strafrechtelijke) bevoegdheden (zoals het Openbaar Ministerie en de FIOD). 

De gevolgen van onderlinge uitwisseling van onderzoeksinformatie tussen toezichthouders kunnen groot zijn en er zelfs toe leiden dat toezichthouders beschikken over informatie waar ze op basis van hun eigen bevoegdheden niet over hadden kunnen beschikken (zoals de strafrechtelijk verkregen telefoontaps in de Limburgse bouwzaak van de ACM. Zeker de ACM heeft de laatste jaren in onderzoeken gebruik dankbaar gemaakt van informatie die afkomstig is van andere toezichthouders. De vrije bewijsleer in het bestuursrecht laat dit gebruik doorgaans ook toe. 

Toezicht leeft in Nederland. In een serie van vier blogs (waarbij deze inleiding het spits afbijt)  zullen we nader stilstaan bij enkele belangrijke toezichthouders en de belangrijkste aandachtspunten voor uw dagelijkse praktijk: 

  1. Bevoegdheden van de (nieuwe) Autoriteit Persoonsgegevens
  2. Bevoegdheden van de Autoriteit Consument & Markt
  3. Toezichthouders in de zorg
  4. Toezicht door de Belastingdienst en de FIOD

Meer weten? Neem vrijblijvend contact op met Silvia Vinken.