Wettelijke rente

maandag, 4 mei 2015
  • schadevergoedingsverplichting
  • vertraging voldoening geldsom
  • wettelijke rente
  • handelsovereenkomsten, handelsrente
  • niet-handelsovereenkomsten
  • wettelijke rentepercentages
  • rente op rente
  • contractsvrijheid
  • grenzen
  • niet-handelsovereenkomsten: periode, verzuim
  • handelsovereenkomsten: periode, toerekenbaarheid

Als een schuldenaar te laat is met betaling van een geldsom, is hij schadevergoeding verschuldigd. De wet regelt de omvang en duur van de schadevergoedingsverplichting wegens vertraging in de voldoening van een geldsom. De schuldeiser hoeft niet aan te tonen dat hij die schade als gevolg van de vertraging werkelijk heeft geleden. Evenmin is van belang is of hij in werkelijkheid eventueel meer schade heeft geleden. De schuldeiser heeft minimaal en maximaal recht op het bedrag van de wettelijke rente als gefixeerde schadevergoeding.

Er zijn twee soorten wettelijke rente:
- wettelijke rente met betrekking tot handelsovereenkomsten (kort gezegd, transacties tussen ondernemingen), ook aangeduid als handelsrente; en
- wettelijke rente met betrekking tot niet-handelsovereenkomsten (transacties waarbij een consument is betrokken).

De hoogte van de wettelijke rentepercentages wordt telkens voor een half jaar vastgesteld (http://www.statistics.dnb.nl/usr/statistics/excel/wettelijke%20rente.xls, www.wettelijkerente.nl, www.wettelijkerente.net). Het rentepercentage voor handelsovereenkomsten (thans: 8,05%) ligt flink hoger dan dat voor niet-handelsovereenkomsten (thans: 2%).

Voor beide soorten wettelijke rente geldt als hoofdregel ‘rente op rente’: over achterstallige rente die over een vol jaar is verschuldigd, wordt opnieuw rente in rekening gebracht. Partijen zijn echter vrij ten aanzien van het bedingen van rente op rente.

Als geen sprake is van contractueel bedongen rente geldt de wettelijke rente. Het staat partijen echter vrij om van de wettelijke rentepercentages af te wijken en een andere rente overeen te komen. De contractsvrijheid van partijen is echter niet onbeperkt; zij vindt haar grenzen in algemene bepalingen (strijd met openbare orde of goede zeden, misbruik van omstandigheden).

Niet-handelsovereenkomsten
Bij niet-handelsovereenkomsten is de wettelijke rente van de geldsom verschuldigd over de periode dat de schuldenaar met betaling in verzuim is geweest.

Contractueel bedongen rente die hoger is dan de wettelijke rente, loopt gedurende het verzuim door. Van belang daarbij is dat, als een hogere contractuele rente is bedongen, geen sprake meer is van wettelijke rente; de hoofdregel ‘rente op rente’ gaat in dat geval niet op.

Is de contractueel bedongen rente daarentegen lager, dan wordt zij door de wettelijke rente vervangen en is ook de hoofdregel rente op rente van toepassing.

Handelsovereenkomsten
Bij handelsovereenkomsten is geen verzuim vereist, al moet de vertraging wel aan de schuldenaar kunnen worden toegerekend. De wettelijke handelsrente van de geldsom is verschuldigd over de in de wet aangegeven periode. Zo bepaalt de wet onder meer dat, indien een uiterste datum van betaling is overeengekomen, de handelsrente verschuldigd is over de periode vanaf de dag die volgt op de uiterste betaaldag tot aan de datum van betaling. Indien geen uiterste betaaldag is overeengekomen, is de handelsrente verschuldigd vanaf 30 dagen na de dag die volgt op de dag waarop de factuur is ontvangen. Als geen uiterste betaaldatum van betaling is overeengekomen en ook niet vast staat op welke dag de factuur is ontvangen, wordt de handelsrente berekend over de periode vanaf 30 dagen na de dag die volgt op de dag waarop de prestatie werd ontvangen.