BANNING ABC - Algemene Beginselen Contractenrecht: Vertegenwoordiging

dinsdag, 13 mei 2014

Normaal gesproken zal iemand die een rechtshandeling verricht, dat doen voor zichzelf. Bij vertegenwoordiging bindt degene die een ander vertegenwoordigt (vertegenwoordiger) in beginsel niet zichzelf, maar degene die hij vertegenwoordigt (vertegenwoordigde). 

  • Vertegenwoordiging
  • Directe vertegenwoordiging
  • Indirecte vertegenwoordiging
  • Verschillende vormen
  • Vertegenwoordiging krachtens volmacht
  • Schijn volmachtverlening/pseudo-volmacht
  • Bekrachtigen volmacht
  • Eindigen volmacht

Rechtshandelingen zijn menselijke handelingen die zijn gericht op het doen ontstaan van een recht of op het wijzigen, tenietdoen of doen overgaan van een bestaand recht.

Van directe vertegenwoordiging (ook genoemd: onmiddellijke of eigenlijke vertegenwoordiging) is sprake als de vertegenwoordiger handelt in naam en voor rekening van de vertegenwoordigde. Niet de vertegenwoordiger, maar de vertegenwoordigde zelf wordt partij bij de overeenkomst.

Bij indirecte vertegenwoordiging (ook genoemd: middellijke vertegenwoordiging) handelt de vertegenwoordiger in eigen naam, maar voor rekening van de vertegenwoordigde.

De wet regelt alleen de figuur van de directe vertegenwoordiging.

Vertegenwoordiging komt voor in verschillende vormen. De drie hoofdvormen van vertegenwoordiging zijn: 

  1. vertegenwoordiging krachtens volmacht;
  2. vertegenwoordiging van rechtspersonen krachtens wet en statuten; en
  3. de wettelijke vertegenwoordiging van handelingsonbekwame personen (zoals minderjarigen).  In deze aflevering beperken wij ons tot de meest voorkomende vorm van vertegenwoordiging: die krachtens volmacht.

In Nederland kennen we geen algemene wettelijke regeling voor vertegenwoordiging, maar alleen een regeling voor de vertegenwoordiging krachtens volmacht. De daarvoor geldende regels zijn grotendeels ook van toepassing op andere vormen van vertegenwoordiging.

Van vertegenwoordiging krachtens volmacht is sprake als een volmachtgever de bevoegdheid verleent aan een ander om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten. Als een gevolmachtigde namens de volmachtgever een rechtshandeling verricht, zoals het aangaan van een overeenkomst, treft de rechtshandeling in haar gevolgen de volmachtgever. De gevolmachtigde valt er als het ware tussenuit en de volmachtgever wordt aan de overeenkomst gebonden. Dat is ook logisch: de gevolmachtigde handelt in naam van en voor rekening van de volmachtgever. Uitgangspunt is dat, als er geen bevoegdheid is om rechtshandelingen in naam van de ander te verrichten, de ander niet wordt gebonden. Een uitzondering wordt gemaakt indien iemand namens een ander een overeenkomst aangaat, die ander door zijn verklaringen of gedragingen zelf de schijn heeft gewekt dat hij daarvoor een volmacht heeft gegeven en de wederpartij dat onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijze ook mocht aannemen. In dat geval kan de ander geen beroep doen op het ontbreken van bevoegdheid en ongeldigheid van de overeenkomst. Deze situatie wordt ook wel aangeduid als schijn van volmachtverlening of pseudo-volmacht). Per saldo zal het bij de vraag of de wederpartij erop mocht vertrouwen dat sprake was van een (toereikende) volmacht aankomen op de omstandigheden van het geval.

Wanneer iemand zonder daartoe bevoegd te zijn als gevolmachtigde in naam van een ander een overeenkomst is aangegaan, kan die ander de rechtshandeling nog bekrachtigen. Het gevolg daarvan is dat de betreffende overeenkomst alsnog geldig is. De bekrachtiging is in beginsel vormvrij en vindt plaats tussen de ander en de wederpartij.

Een gevolmachtigde moet naar de wederpartij toe instaan voor het bestaan van de volmacht en de omvang ervan. Dat geldt niet als de wederpartij weet of behoort te begrijpen dat een toereikende volmacht ontbreekt of als de gevolmachtigde de inhoud van de volmacht volledig aan de wederpartij heeft medegedeeld.

Een volmacht eindigt door herroeping van de volmacht door de volmachtgever of door opzegging door de gevolmachtigde. Voorts eindigt een volmacht door de dood, ondercuratelestelling, faillissement of schuldsanering van de volmachtgever of de gevolmachtigde.