BANNING ABC - Algemene Beginselen Contractenrecht: Toepasselijkheid van algemene voorwaarden

dinsdag, 15 april 2014

In deze en de volgende aflevering van het ‘BANNING ABC’ gaan wij in op verschillende aandachtspunten bij algemene voorwaarden. Deze editie behandelen wij de toepasselijkheid van algemene voorwaarden. 

  • Algemene voorwaarden
  • Substance over form
  • Wilsovereenstemming
  • Aanbod
  • Aanvaarden
  • Battle of forms
  • First shot rule

In deze en de volgende aflevering van het ‘BANNING ABC’ gaan wij in op verschillende aandachtspunten bij algemene voorwaarden. Deze editie behandelen wij de toepasselijkheid van algemene voorwaarden.

Een partij die vaak dezelfde (soort) overeenkomsten sluit, hanteert bijna altijd algemene voorwaarden.

Een algemene voorwaarde is een beding dat is opgesteld met als doel in meerdere overeenkomsten te worden opgenomen en dat niet de kern van de prestatie (meestal prijs en hoeveelheid) aangeeft. Of een beding een algemene voorwaarde is, hangt dus af van de inhoud van het beding en de bedoeling van gebruiker. De benaming is dan ook niet relevant (‘substance over form’). Wanneer een partij vaak dezelfde overeenkomst gebruikt, kan er dus ook al sprake zijn van algemene voorwaarden.

Een gebruiker moet zijn algemene voorwaarden op de overeenkomst van toepassing verklaren vóór wilsovereenstemming is bereikt, dat wil zeggen vóór het moment dat de gebruiker het met zijn wederpartij eens is geworden over de inhoud van de overeenkomst. Een dergelijke toepasselijkheidsverklaring staat vaak in het aanbod om een overeenkomst te sluiten, zoals in een offerte.

Vervolgens moet de wederpartij de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden aanvaarden. Dat kan zij doen door de overeenkomst te ondertekenen, maar ook door niet te protesteren tegen de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden. Voor de toepasselijkheid maakt het overigens niet uit of de wederpartij de algemene voorwaarden heeft gelezen. Accepteert de wederpartij de door de gebruiker gehanteerde algemene voorwaarden, dan maken zij onderdeel uit van de overeenkomst.

Als beide partijen algemene voorwaarden hanteren (zoals inkoop- en verkoopwaarden) en zij deze voorwaarden allebei van toepassing (willen) laten zijn, ontstaat er een probleem: op een overeenkomst kunnen namelijk niet twee verschillende sets algemene voorwaarden van toepassing zijn. Dit probleem heet ‘battle of forms’.

Als A zijn algemene voorwaarden als eerste van toepassing verklaart, maken deze onderdeel uit van de overeenkomst (‘first shot rule’), tenzij B in zijn reactie op deze toepasselijkheidsverklaring zijn eigen voorwaarden van toepassing verklaart en tegelijkertijd uitdrukkelijk de voorwaarden van A van de hand wijst. Dan ligt de bal weer bij A en moet A beslissen of hij B’s algemene voorwaarden accepteert.

Zoals gezegd moet de toepasselijkheid van de andere voorwaarden wel uitdrukkelijk van de hand worden gewezen. ‘Uitdrukkelijk’ betekent dat uit de afwijzing niet alleen volgt dat de andere voorwaarden van de hand worden gewezen, maar ook welke voorwaarden dat zijn. Een standaard, voorgedrukte afwijzing van de algemene voorwaarden van de andere partij is daarvoor onvoldoende.

In de volgende aflevering bespreken wij een ander aandachtspunt bij algemene voorwaarden, namelijk de informatieplicht van de gebruiker.