» Vastgoed / Projectontwikkeling
Hoge Raad maakt einde aan legesheffing voor planschadeverzoeken
(25 november 2004)
Gemeenten mogen leges heffen voor verstrekte diensten indien deze rechtstreeks
en in overheersende mate verband houden met een individualiseerbaar belang.
Lange tijd bestond er onduidelijkheid over de vraag of er bij het in behandeling
nemen van planschadeverzoeken sprake is van een dergelijke dienstverlening en of
een gemeente daarvoor dus leges mag heffen.
De Hoge Raad heeft met zijn arrest van 13 augustus jl. een einde gemaakt aan deze onduidelijkheid. Hoewel de werkzaamheden bij de beoordeling van een verzoek tot planschadevergoeding een individualiseerbaar belang betreffen, namelijk dat van de verzoeker, is dat belang naar het oordeel van de Hoge Raad niet overheersend. Bij het nemen van een besluit dat aanleiding kan geven tot planschadevergoeding behartigt de gemeente namelijk het algemene belang, te weten dat van een goede ruimtelijke ordening. Bij het besluit tot bestemmingswijziging dient de gemeente eventuele gevolgen daarvan, zoals bijvoorbeeld het ontstaan van planschade, in haar afwegingen te betrekken. Ook de kosten van de beoordeling of er in een bepaald geval sprake is van planschade, zijn dergelijke gevolgen.
Dit is niet anders indien die beoordeling geschiedt op een verzoek van degene die stelt planschade te lijden. De Hoge Raad meent dus dat betreffende werkzaamheden rechtstreeks en vooral het publieke belang dienen. De stelling dat de werkzaamheden van gemeenten bij de beoordeling van planschadeverzoeken rechtstreeks en in overwegende mate het individuele belang van de aanvrager zouden dienen, is voor de Hoge Raad geen reden om een uitzondering te maken op de regel dat de kosten van de publieke taakuitoefening in beginsel niet ten laste van een individuele burger kunnen worden gebracht. Met andere woorden, de bijdrage in de kosten van onterechte claims oftewel de legesheffing voor niet-gehonoreerde planschadeverzoeken is verleden tijd.
Gemeenten kunnen dus niet langer leges heffen voor het in behandeling nemen van planschadeverzoeken. Dit betekent dat nog lopende bezwaren tegen betreffende heffingen gegrond moeten worden verklaard. Opgelegde legesheffing waartegen geen bezwaar c.q. beroep is ingesteld, blijven in stand gezien de leer van de formele rechtskracht. Na het Nunspeet-arrest is het arrest van 13 augustus jl. een 'tweede' streep door de rekening van de gemeenten. De VNG weigert zich echter neer te leggen bij deze jurisprudentie en heeft de wetgever om maatregelen verzocht. De wetgever heeft besloten aan deze wens tegemoet te komen wat resulteert in een wetsvoorstel dat de mogelijkheid biedt voor gemeenten betaling van € 300,- te vragen voor het in behandeling nemen van planschadeverzoeken. Dit wetsvoorstel zal waarschijnlijk begin 2005 in werking treden.
Advocaten: